x
Διαφήμιση

17 Ιανουαριου 2019

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:05:16:07 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΞΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ Ένα πολύπτυχο μυθιστόρημα, αντίδοτο στη βία

Ένα πολύπτυχο μυθιστόρημα, αντίδοτο στη βία

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα του Antony Marra Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Όταν από τις πρώτες κιόλας σελίδες διαβάζεις έκθαμβος μια πανίσχυρη και με χαρακτηριστικό χιούμορ χρωματισμένη (όντως χρωματισμένη, γιατί για ζωγραφιά πρόκειται) εκδοχή της περιλάλητης ιστορίας του Χόρχε Λούις Μπόρχες για τον χάρτη και την επικράτεια, εκδοχή που αποτελεί μιαν από τις πιο εύστοχες (έστω και πολύ κατόπιν εορτής) κριτικές στο σταλινικό καθεστώς, όταν το πήγαινε-έλα στον χρόνο και στον χώρο δεν συμβαίνει να είναι απλώς ευρηματική ποστμοντερνιά αλλά οργανικό συνδετικό υλικό της αφήγησης, ήδη από τις πρώτες σελίδες, ας το επαναλάβω, όταν η αβίαστη ροή των λέξεων δείχνει μαστοριά και καλοχωνεμένη στρατηγική ευρυμάθεια, αντιλαμβάνεσαι, περιχαρής, ότι έχεις να κάνεις με σπουδαίο συγγραφέα.

Με μπορχεσιανή ψυχραιμία, ακριβολογία που αγγίζει τις πιο καλές στιγμές του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, και χιούμορ φερμένο από την άλλη μεριά της απόγνωσης, ο συγγραφέας του αφηγείται τρόμους σαν να αφηγείται κήπους, κι αυτή είναι η δύναμη της λογοτεχνικής προσφοράς του.

Όλες οι ιστορίες στο βιβλίο Ο Τσάρος της αγάπης και της τέκνο, που διάβασα απνευστί, είναι έτσι πλεγμένες και μπλεγμένες ώστε να σχηματίζουν ένα πολύπτυχο μυθιστόρημα. Με μπορχεσιανή ψυχραιμία, ακριβολογία που αγγίζει τις πιο καλές στιγμές του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, και χιούμορ φερμένο από την άλλη μεριά της απόγνωσης, ο συγγραφέας του αφηγείται τρόμους σαν να αφηγείται κήπους, κι αυτή είναι η δύναμη της λογοτεχνικής προσφοράς του.

Ήδη από το πρώτο του μυθιστόρημα, τον Αστερισμό Ζωτικών Φαινομένων (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος), ο Anthony Marra (Ουάσινγκτον, 1984) έπεισε τόσο το λεγόμενο ευρύ κοινό όσο και τους λεγόμενους λίαν απαιτητικούς αναγνώστες για τι λογής θαύματα είναι ικανός ένας άνθρωπος προικισμένος με ταλέντο —όλοι ξέρουμε ότι δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς είναι το ταλέντο, αλλά ευτυχώς κάμποσοι διατηρούμε την άδολη ικανότητα να το αναγνωρίζουμε περίπου όπως τον έρωτα, με την πρώτη ματιά—, και μάλιστα με ταλέντο που ξέρει να περιπλανιέται γόνιμα στο παρελθόν της λογοτεχνίας, στο χάος των διαδόσεων και των θρύλων, στις ιστορίες που ακούει κανείς στα καπηλειά της δυστυχίας, και παντού όπου υπάρχουν άνθρωποι διατεθειμένοι να διηγηθούν φρίκες/βάσανα/λαχτάρες/έρωτες/γεννητούρια/θανάτους/αναστάσεις. Ο Marra έχει αυτί.

Μουσικό αυτί. Εξ ου και η συμμετρική διευθέτηση των εννέα ιστοριών που συνθέτουν (μουσικά), το μυθιστόρημά του (διότι, ας το ξαναπούμε, περί μυθιστορήματος πρόκειται), σε δύο πλευρές όπως στους δίσκους βινυλίου. Που παίζονται πρώτη η Πλευρά Α´ και κατόπιν η Πλευρά Β´, με ένα Διάλειμμα όμως, το οποίο τις συνενώνει, δεν δημιουργεί χάσμα ή χάσιμο αλλά ακριβώς συνένωση. Τέσσερα τραγούδια/ιστορίες η Πλευρά Α´: 1. Η λεοπάρδαλη (Λένινγκραντ, 1937), 2. Εγγονές (Κιρόφσκ, 1937-2013), 3. Γραφείο Ταξιδίων του Γκρόζνι (Γκρόζνι, 2003), 4. Αιχμάλωτος του Καυκάσου (Υψίπεδα της Τσετσενίας, 2000). Τέσσερα τραγούδια/ιστορίες και η Πλευρά Β´: 1. Λύκος του Λευκού Δρυμού (Κιρόφσκ, 1999), 2. Παλάτι του λαού (Αγία Πετρούπολη, 2001), 3. Μια περιοδική έκθεση (Αγία Πετρούπολη, 2011-2013), 4. Το τέλος (Διάστημα, έτος άγνωστο). Και, Διάλειμμα: Ο Τσάρος της αγάπης και της τέκνο (Αγία Πετρούπολη, 2001 — Κιρόφσκ, Δεκαετία του 1990). Παρεμπιπτόντως, θυμίζω ότι έτσι, σαν δίσκο LP, είχε διευθετήσει το αφηγηματικό υλικό του και ο αείμνηστος Χρήστος Βακαλόπουλος στις Νέες Αθηναϊκές Ιστορίες (εκδ. Εστία, 1988), με τη διαφορά ότι, εν προκειμένω, κάθε πλευρά είχε πέντε τραγούδια/ιστορίες, και δεν υπήρχε διάλειμμα.

alt
    Ο Anthony Marra
 

Οι εννέα ιστορίες του Marra είναι γεμάτες βία — η βία του ζωγράφου-λογοκριτή που αφαιρεί και το παραμικρό ίχνος ζωής από εκείνους που έχουν πέσει σε δυσμένεια και αφανίζονται με συνοπτικές διαδικασίες κατά την περίοδο των εκκαθαρίσεων μετά την περιβόητη «ανεξιχνίαστη» δολοφονία του Κίροφ (1934), η βία της ανήλικης που καταδίδει την ίδια της τη μάνα, για να υποστεί, με τη σειρά της, τη βία του τραγικού της πατέρα όταν τη σέρνει στον τόπο εξόντωσης της μάνας της, η βία του γκάνγκστερ και μισθοφόρου που έχει προηγουμένως γευτεί τη βία ενός πανίσχυρου διεφθαρμένου συστήματος, το οποίο του στερεί κάθε άλλη προοπτική πέρα από τη χρήση βίας, η βία της καλλονής που πατάει, θέλει-δε-θέλει πάνω σε πτώματα προκειμένου να αναρριχηθεί σε μια κορυφή στην οποία, βέβαια, δεν θα μείνει και πολύ, η βία που βασιλεύει στο Γκρόζνι της Τσετσενίας, στο Λένινγκραντ, στον Αρκτικό Κύκλο, στη δεκαετία του 1990, το 2001, το 1937, το 2013, αλλά και στον άχρονο χώρο των ονείρων, και στο απροσδιόριστο διάστημα, παντού και πάντοτε, πότε έτσι και πότε αλλιώς.

«Χρειάζεται όλη η κρατική εξουσία για να διαγράψει ένα πρόσωπο, αλλά μόνο το σφάλμα ενός ατόμου —αν έτσι λένε τώρα τη μνήμη— για να το διασώσει».

Οι εννέα ιστορίες του Marra είναι γεμάτες με αντίδοτα που αντιμάχονται τη βία — το αντίδοτο του άξαφνα εξοπλισμένου με ιδιοφυΐα πείσματος να επιμείνεις στην ανθρώπινη διάσταση και να μην αποκτηνωθείς απολύτως, όπως συμβαίνει με τον ζωγράφο-λογοκριτή, ο οποίος συλλαμβάνει την ιδέα να ενθέσει σε κάθε φωτογραφία που λογοκρίνει την εικόνα του αδελφού του που έχει κηρυχθεί «ένοχος θρησκευτικού ραντικαλισμού» και έχει εξαφανιστεί από παντού και το παραμικρό ίχνος του, το αντίδοτο του έρωτα και της αγάπης που παίρνει τα ηνία και σώζει την όραση μιας επιμελήτριας εκθέσεων, θύματος βομβαρδισμού της Τσετσενίας από τους Ρώσους, το αντίδοτο της απείθειας στην ίδια σου την προκαθορισμένη από τα γεγονότα διαδρομή και η μεταστροφή σου από φονική μηχανή σε ακτήμονα καλλιεργητή για λογαριασμό του υποτιθέμενου, και επιβεβλημένου, από τα γεγονότα πάντα, εχθρού σου. Και ούτω καθεξής. Βία και αντίδοτο, ιδού η διαλεκτική του Marra στον Τσάρο της αγάπης και της τέκνο (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος). Και φοβάμαι πως αν πω κι άλλα τέτοια, ίσως κάτι αφαιρέσω από την απόλαυση του αναγνώστη.

Περιορίζομαι, λοιπόν, στην παράθεση ορισμένων φράσεων που δείχνουν τον συνδυασμό φαντασίας, ευρυμάθειας, ακρίβειας, ιστορικής γνώσης, χιούμορ, και μεθόδου του Marra, και σε μία συνοπτική κατακλείδα, τύπου «στάτους στο φέισμπουκ».

Οι φράσεις:        

→  Χρειάζεται όλη η κρατική εξουσία για να διαγράψει ένα πρόσωπο, αλλά μόνο το σφάλμα ενός ατόμου —αν έτσι λένε τώρα τη μνήμη— για να το διασώσει (σ. 65, δικά μου τα πλάγια).
→  Το σύμπαν μπορεί να είναι παγερό, σκοτεινό και αδιάφορο, αλλά στο πανεπιστήμιο παίρνεις ναρκωτικά όλη νύχτα και κοιμάσαι όλη μέρα. Γράφω τη διατριβή μου. Πάνω στις Ιστορίες της Οδησσού. Έχω βρει τον τίτλο, «Μπαμπαλίσματα του Μπάμπελ», αλλά τίποτ᾽ άλλο. (σ. 169).
→  Η μετατροπή τού θα μπορούσα να κάνω με το έκανα είναι η γραμματική της ενηλικίωσης (σ. 211).
→  Το γραφείο του χειρουργού ήταν ένας Γκέρχαρντ Ρίχτερ της δεκαετίας του ᾽70, ένα πλάνο που ήθελε ακόμα λίγο να περιστραφεί το δαχτυλίδι του φακού για να νετάρει (σ. 327).

Η κατακλείδα: Θαυμαστό γράψιμο. Θαυμαστή μετάφραση. Θαυμαστή έκδοση.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

altΟ τσάρος της αγάπης και της τέκνο
Anthony Marra
Μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης
Ίκαρος 2016
Σελ. 372, τιμή εκδότη €15,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ANTHONY MARRA

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ένας αμαρτωλός εξομολογείται

Ένας αμαρτωλός εξομολογείται

Για το μυθιστόρημα του James Hogg «Οι εξομολογήσεις ενός δικαιωμένου αμαρτωλού» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Εξάντας).

Του Γιώργου Λαμπράκου

Ο άνθρωπος...

Χέρια λερωμένα με αίμα, στη χώρα των Βάσκων

Χέρια λερωμένα με αίμα, στη χώρα των Βάσκων

Για το μυθιστόρημα του Φερνάντο Αραμπούρου «Πατρίδα» (μτφρ. Τιτίνα Σπερελάκη, εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Δρουγαλά

Απ’ ό,τι δείχνει η μέχρι τώρα πορεία τ...

Γαργαντούας και Πανταγκρυέλ: πυρ ομαδόν κατά των «βλοσυρών αγέλαστων»

Γαργαντούας και Πανταγκρυέλ: πυρ ομαδόν κατά των «βλοσυρών αγέλαστων»

Για το βιβλίο του François Rabelais «Γαργαντούας και Πανταγκρυέλ» (εισαγωγή-μετάφραση-σχόλια: Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής, εκδ. Εξάντας).

Του Νίκου Ξένιου

Το βιβλίο Γαργαντούας...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
«Θυμόμαστε, δεν χρησιμοποιούμε» τη μνήμη του Ολοκαυτώματος

«Θυμόμαστε, δεν χρησιμοποιούμε» τη μνήμη του Ολοκαυτώματος

Για 5ο χρόνο οι εκδ. Γαβριηλίδης αφιερώνουν τον Ιανουάριο στη μνήμη του Ολοκαυτώματος με το σύνθημα «Θυμόμαστε, δεν χρησιμοποιούμε». Θα προβληθούν δύο ταινίες, μια στις 17 και μια στις 18 Ιανουαρίου στο Poems n' Crimes (Αγίας Ειρήνης 17, Μοναστηράκι).

...

«Η προσωπικότητα και το έργο του Γιάννη Χρήστου φλερτάρουν με τον μύθο»

«Η προσωπικότητα και το έργο του Γιάννη Χρήστου φλερτάρουν με τον μύθο»

Ο συγγραφέας Αλέξανδρος Αδαμόπουλος σε μια de profundis συζήτηση με τον Παναγιώτη Θεοδοσίου για την εξ αποστάσεως γνωριμία του με τον Γιάννη Χρήστου, τις περιπέτειες της μουσικής κληρονομιάς του, την ίδρυση της «Εταιρείας φίλων μουσικής Γιάννη Χρήστου».

...
Το μουσείο της σύγχρονης αγάπης

Το μουσείο της σύγχρονης αγάπης

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χέδερ Ρόουζ «Το μουσείο της σύγχρονης αγάπης» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη), που κυκλοφορεί στις 24 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγορα...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube