x
Διαφήμιση

18 Οκτωβριου 2019

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:16:31:29 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Τριάντα τρία χρόνια χωρίς τον Ταρκόφσκι

Τριάντα τρία χρόνια χωρίς τον Ταρκόφσκι

E-mail Εκτύπωση

altΓια τη συλλογική έκδοση του τόμου «Aντρέι Ταρκόφσκι – Ο ποιητής της έβδομης τέχνης» (εκδ. Το Μέλλον). 

Του Θόδωρου Σούμα

Οι εκδόσεις Το Μέλλον εξέδωσαν το ολιγοσέλιδο, συνοπτικό βιβλίο Aντρέι Ταρκόφσκι – Ο ποιητής της έβδομης τέχνης που περιλαμβάνει άρθρα ελλήνων κριτικών –Γιώργου Ρούσσου, Τάσου Ρέτζιου, Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλου, Σταύρου Γανωτή, Τάσου Γουδέλη, Αχιλλέα Κυριακίδη και του γράφοντα– για όλες τις ταινίες του Ρώσου σκηνοθέτη, δύο εισαγωγικά κείμενα και μια συνέντευξή του.

Ο μύστης της τέχνης, Ταρκόφσκι, με γοητεύει αναπόδραστα, με υπνωτίζει και με θαμπώνει με τις πανέμορφες εικόνες και τις υποβλητικές ιδέες του, όταν τις επενδύει σε μια αφήγηση και δεν αφήνεται στην εντονότατη αφαίρεση και στο φαντασμαγορικό χάος.

Οι ταινίες που προσωπικά προτιμώ από τα φιλοσοφικοποιητικά φιλμ του Ταρκόφσκι είναι το Αντρέι Ρουμπλιόφ (1966), το Στάλκερ (1978), το Σολάρις (1972) και η πρώτη του μεγάλου μήκους Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν (1962), γιατί τα βρίσκω εξαιρετικά συνεκτικά, συμπαγή και αρμονικά, στην αισθητική, στο νόημα αλλά και στην αφήγησή τους. Ο μύστης της τέχνης, Ταρκόφσκι, με γοητεύει αναπόδραστα, με υπνωτίζει και με θαμπώνει με τις πανέμορφες εικόνες και τις υποβλητικές ιδέες του, όταν τις επενδύει σε μια αφήγηση και δεν αφήνεται στην εντονότατη αφαίρεση και στο φαντασμαγορικό χάος. Ο υπαρξιακός, χριστιανικός ιδεαλισμός του Ταρκόφσκι σε προ(σ)καλεί, οφείλεις να τον δεχτείς, άλλοτε το κάνεις και άλλοτε οι μορφικές εκδηλώσεις του μπορεί ίσως να σε κουράσουν. Όταν ο Στάλκερ προχωρεί δύσκολα στη δυσεξιχνίαστη no man's land, τσαλαβουτώντας μέσα στα νερά, μας μαγνητίζει και μας κάνει να παρακολουθούμε με αγωνία την ασαφή προσπάθειά του. [Ο Ταρκόφσκι ταυτίζεται με τον Στάλκερ, έναν μισότρελο οδηγό-μύστη των ανθρώπων που ψάχνουν κάτι διαφορετικό]. Όταν όμως στη Νοσταλγία (1982), ο ήρωας προσπαθεί να περάσει μέσα από την πισίνα κρατώντας αναμμένο το κερί και αυτό συνεχώς του σβήνει αναγκάζοντάς τον να το ξανανάψει και να ξαναδιασχίσει τη λιμνούλα, στο τέλος ο θεατής ίσως κουραστεί.

alt
Για την εμβληματική σκηνή της φωτιάς, στην
τελευταία σεκάνς της Θυσίας, ο Ταρκόφσκι
χρησιμοποίησε, σε κλίμακα 1/50, μια μακέτα του 
σπιτιού στο οποίο έκανε τα εσωτερικά γυρίσματα.



Αντιλαμβανόμαστε ότι στα φιλμ του Ρώσου μεταφυσικού, πραγματοποιείται μια μεγαλειώδης και συνάμα ταπεινή, στοχαστική, περιπετειώδης και ζοφερή πορεία αναζήτησης γεμάτη ρίσκα και δοκιμασίες. Η διαδρομή αυτή παίρνει σάρκα και οστά και ζωγραφίζεται με διαφορετικό τρόπο από ταινία σε ταινία. Το σαγηνευτικό μα και οδυνηρό, επικίνδυνο ταξίδι εξερεύνησης, η ταρκοφσκική έρευνα με σκοπό την αλήθεια, το νόημα της ύπαρξης, την καταγραφή της εμπειρίας του χρόνου και του θανάτου, τη δημιουργία και την αρετή, ξεκινούν συνήθως από το στατικό κι ενδεχομένως αλλοτριωμένο σήμερα που είναι συχνά επώδυνο, βαλτωμένο σε μια άθλια πραγματικότητα. Η πορεία αναζήτησης προχωρά κοπιαστικά, είναι κυρίως πνευματική πορεία, παρ' όλο που έχει μια μαγευτική και πλούσια εικόνα. Οδεύει προς το επέκεινα και το διαφορετικό, προς έναν ιδιαίτερο τόπο και χρόνο. Αυτό γίνεται φανερό στον καινούργιο κόσμο που μας αποκαλύπτεται στο Σολάρις και το Στάλκερ. Πρόκειτα για την ταρκοφσκική «Ζώνη» που συναντάμε στο Στάλκερ. Είναι μια αληθινή αποκάλυψη, ακόμη και με τη θρησκευτική έννοια. Ο σκοπός του ταξιδιού, ο άλλος τόπος, είναι συνυφασμένος με έναν μελλοντικό, απώτερο χρόνο. Έναν διευρυμένο, διεσταλμένο χρόνο ο οποίος βρίσκεται υπό διερεύνηση. Αυτό είναι, επίσης, αισθητό στον Αντρέι Ρουμπλιόφ ως πέρασμα του χρόνου, που καταλήγει στην ωρίμανση του αγιογράφου Ρουμπλιόφ, ο οποίος αποφασίζει να εξέλθει από την απραξία του και να ξαναζωγραφίσει. Το κινηματογραφικό και ζωγραφικό fresco φωτίζεται μέσα από την ιδιόμορφη και ευφάνταστη ποιητική του Ταρκόφσκι. Η αισθητική της ποίησής του είναι ελεγειακή και ιερατική. Το επέκεινα, η ουτοπία και ο διαφορετικός κόσμος, βρίσκεται στον μελλοντικό, υπό αναζήτηση, απώτερο χωροχρόνο. Λούζονται μαζί από μια μεταφυσική αύρα, από ένα μυστικιστικό κλίμα, φορτισμένα και φορτωμένα με ομιχλώδεις μεταφυσικές σημασίες.

Η αισθητική του Ταρκόφσκι χαρακτηρίζεται συχνά από μεγάλα σε διάρκεια, ζωγραφικά πλάνα εικαστικής ομορφιάς και από τους σύμφυτους, αργούς και σε μάκρος χρόνους τους.

Η μεταφυσική σύλληψη, από τον Ταρκόφσκι, αυτού του εξαιρετικού, διαφορετικού σύμπαντος που αποτελεί τον ουτοπικό σκοπό του αλησμόνητου ταξιδιού, έχει σχέση με το άλογον, το ανορθολογικό και τον μυστικισμό, με τις ταρκοφσκικές αξίες της αγάπης, της χάρης, της πίστης, της πνευματικής φώτισης και της μνήμης ή της νοσταλγίας, τις ηθικές, θρησκευτικές και μεταφυσικές αξίες του, την αναζήτηση του Θεού. Το μεταφυσικό επέκεινα, οι αξίες, αναζητήσεις και στόχοι του σκηνοθέτη, που σχετίζονται με την ποιητική σύλληψη των πραγμάτων, συναντώνται σε όλα τα φιλμ του. Η αισθητική του Ταρκόφσκι χαρακτηρίζεται συχνά από μεγάλα σε διάρκεια, ζωγραφικά πλάνα εικαστικής ομορφιάς και από τους σύμφυτους, αργούς και σε μάκρος χρόνους τους. Το βιβλίο Aντρέι Ταρκόφσκι – Ο ποιητής της έβδομης τέχνης προσπαθεί να συλλάβει ευσυνείδητα, με ενάργεια, τις παραπάνω κινηματογραφικές και φιλοσοφικές πλευρές του έργου του Ρώσου σκηνοθέτη.

* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας βιβλίων για τον κινηματογράφο και κριτικός κινηματογράφου.
Τελευταίο του βιβλίο, το δοκίμιο «Εθνικές κινηματογραφίες, στιλ και σκηνοθέτες» (εκδ. Αιγόκερως).


altAντρέι Ταρκόφσκι
Ο ποιητής της έβδομης τέχνης
Συλλογικό
[Γιώργος Ρούσσος, Τάσος Ρέτζιος, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος,
Σταύρος Γανωτής, Τάσος Γουδέλης, Θόδωρος Σούμας, Αχιλλέας Κυριακίδης]
Το Μέλλον 2019
Σελ. 52, τιμή εκδότη €10,60

alt

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Ομοιώματα» του Μποντριγιάρ στην ελληνική πεζογραφία

«Ομοιώματα» του Μποντριγιάρ στην ελληνική πεζογραφία

Για το βιβλίο του Jean Baudrillard «Ομοιώματα και προσομοίωση» (μτφρ. Στεφάνος Ρέγκας, εκδ. Πλέθρον) και την ανίχνευση της θεωρίας του σε έργα της νεοελληνικής πεζογραφίας.

Του Γιώργου Γ. Περαντωνάκη...

Το πριν, το μετά και το τώρα του θεάτρου

Το πριν, το μετά και το τώρα του θεάτρου

Για τη μελέτη του Δημήτρη Τσατσούλη «Μεσαιωνική Φάρσα, Ρακίνας, Καστελλούτσι – Κείμενα για το Ευρωπαϊκό Θέατρο και την πρόσληψή του» (εκδ. Παπαζήσης).

Της Αφροδίτης Σιβετίδου

...
Θεατρικά Bestiaria: διασταύρωση της ανθρωπινότητας με τη ζωικότητα

Θεατρικά Bestiaria: διασταύρωση της ανθρωπινότητας με τη ζωικότητα

Για το βιβλίο του Γιώργου Π. Πεφάνη «Θεατρικά Bestiaria – Θεατρικές και φιλοσοφικές σκηνές της ζωικότητας» (εκδ. Παπαζήση).

Της Ιφιγένειας Καφετζοπούλου

...
Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Δυσοίωνες πραγματικότητες, γοητευτικές αφηγήσεις

Δυσοίωνες πραγματικότητες, γοητευτικές αφηγήσεις

Για το μυθιστόρημα του Σαντιάγο Οράσιο Αμιγκορένα «Τα τελευταία μου λόγια (μτφρ. Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ. Gutenberg).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Ισχυ...

Δοκίμια & πονήματα: έργα που πλουτίζουν τη σκέψη

Δοκίμια & πονήματα: έργα που πλουτίζουν τη σκέψη

Μαξ Βέμπερ, Ζίγκμουντ Μπάουμαν, Κορνήλιος Καστοριάδης, Αν Κάρσον κ.ά. Επιλογή δοκιμίων από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή.

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

...
Κάλο & Ρέγιες: βόμβες τυλιγμένες σε μεταξωτές κορδέλες

Κάλο & Ρέγιες: βόμβες τυλιγμένες σε μεταξωτές κορδέλες

Για τα μυθιστορήματα των Pino Cacucci «Φρίντα Κάλο - !VIVA LA VIDA!» (μτφρ. Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ. Άγρα) και Emma Reyes «Αναμνήσεις δι᾽ αλληλογραφίας» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube