x
Διαφήμιση

23 Μαϊου 2019

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:18:52:21 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Φαίδρα, για πάντα

Φαίδρα, για πάντα

E-mail Εκτύπωση

faidra mirrenΓια το θεατρικό έργο του Ρακίνα «Φαίδρα» (μτφρ. Στρατής Πασχάλης, εκδ. Σοκόλη).

Του Νεκτάριου-Γεώργιου Κωνσταντινίδη

Το αριστούργημα του γαλλικού κλασικού θεάτρου απασχολεί τον σπουδαίο Έλληνα ποιητή και μεταφραστή Στρατή Πασχάλη από το φθινόπωρο του ’87. Η πρώτη μετάφραση της Φαίδρας του Ρακίνα κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1990 από τις εκδόσεις Ίκαρος. Λίγα χρόνια αργότερα, μια βελτιωμένη εκδοχή τής μετάφρασης παρουσιάστηκε από τη σειρά «Θέατρο» του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών.

Η νέα εκδοχή που προτείνουν τώρα οι εκδόσεις Σοκόλη αποτελεί σημαντική συμβολή στη μελέτη αυτού του κορυφαίου έργου. Στο επίμετρο του βιβλίου, ο αναγνώστης θα βρει εκτός από το χρονολόγιο με τη ζωή και το έργο του Γάλλου δραματουργού, το δοκίμιο του Ρόλαν Μπαρτ για τη Φαίδρα.

Η νέα εκδοχή που προτείνουν τώρα οι εκδόσεις Σοκόλη αποτελεί σημαντική συμβολή στη μελέτη αυτού του κορυφαίου έργου. Στο επίμετρο του βιβλίου, ο αναγνώστης θα βρει εκτός από το χρονολόγιο με τη ζωή και το έργο του Γάλλου δραματουργού, το δοκίμιο του Ρόλαν Μπαρτ για τη Φαίδρα, που συμπεριλαμβάνεται στη μελέτη Γύρω από τον Ρακίνα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η μετάφραση του Στρατή Πασχάλη έχει δοκιμαστεί στη σκηνή τη θεατρική περίοδο 1992-1993, στην παράσταση που σκηνοθέτησε ο Γιάννης Χουβαρδάς στο «Θέατρο του Νότου» με την Όλια Λαζαρίδου στον ρόλο της Φαίδρας. 

Ο μύθος της Φαίδρας έχει μακρινή καταγωγή. Ας θυμίσουμε επιγραμματικά ότι η Φαίδρα του Σενέκα αποτελεί διακείμενο του ευριπίδειου Ιππόλυτου και αιώνες αργότερα γίνεται ο πυρήνας του διακειμένου της τραγωδίας του Ρακίνα. Ο τελευταίος παρουσιάζει έναν αρκετά εκλεπτυσμένο θεατρικό λόγο που ταιριάζει στην κοινωνιολογική και ανθρωπολογική φιλοσοφία του αιώνα του Λουδοβίκου ΙΔ’. Στην τραγωδία, που γράφτηκε το 1677, υπεισέρχεται το στοιχείο της χριστιανικής ηθικής του Ιανσενισμού, με τον οποίο γαλουχήθηκε ο δραματουργός. Έτσι, η τραγωδία αυτή ως διακείμενο καταστρέφει παγανιστικές δοξασίες και αρχαία τυπικά και ανοίγεται σε καινούργιες διακειμενικές προϋποθέσεις και προοπτικές. Ο Ρακίνας ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τον Ευριπίδη, ενώ η κοινωνία του 5ου αιώνα π.Χ. φαίνεται να εμπνέει έντονα και να επί-παράγει, κατά παράδοξο διαχρονικό τρόπο, το ιδιάζον σύστημα του κλασικού 17ου αιώνα στη Γαλλία. Ο θεατρικός λόγος του Ρακίνα εμφανίζεται επεξεργασμένος, ακολουθώντας τους κανόνες της υψηλής γαλλικής κοινωνίας. Για παράδειγμα, η αγανάκτηση του Ιππολύτου μοιάζει περισσότερο με έκπληξη και ενέχει τη φιλοσοφία των σαλονιών και τους καλούς τρόπους των Βερσαλλιών. Ο ήρωας συμπεριφέρεται, θα λέγαμε, όπως ακριβώς ο «honnête homme» της εποχής.

Ο Στρατής Πασχάλης κατορθώνει να επικοινωνήσει τις έννοιες και το κωδικοποιημένο σύστημα του λόγου του Ρακίνα με το «εδώ και τώρα» της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας καθιστώντας το έργο οικείο και «έτοιμο» για νέες σκηνικές αναγνώσεις.

Στην αναθεωρημένη μετάφραση της Φαίδρας, ο ποιητής Στρατής Πασχάλης χειρίζεται με δεξιοτεχνία τον αλεξανδρινό δωδεκασύλλαβο κάνοντας τις απαραίτητες προσαρμογές ώστε ο λόγος να διατηρήσει τη ρυθμική του εκφορά λειτουργώντας ευεργετικά ως προς το νόημα και τη σημασία των λέξεων. Το ηχόχρωμα έχει τεράστια σημασία για τον μεταφραστή, ο οποίος έχει «ζυγίσει» με ακρίβεια τις επιλογές του προκειμένου να αναδειχθεί η ποιητικότητα του κειμένου που θα αναγνωστεί/εκφωνηθεί/παρασταθεί χωρίς να «ξενίζει» τον αναγνώστη/ακροατή/θεατή του 21ου αιώνα. Ο Στρατής Πασχάλης κατορθώνει να επικοινωνήσει τις έννοιες και το κωδικοποιημένο σύστημα του λόγου του Ρακίνα με το «εδώ και τώρα» της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας καθιστώντας το έργο οικείο και «έτοιμο» για νέες σκηνικές αναγνώσεις. Το μετάφρασμα ανάγεται έτσι σε θεαματική κατασκευή καθώς και «μουσική» παρτιτούρα, που καλείται να καθοδηγήσει τον ηθοποιό και τον ρόλο μέσα από την «προφορικότητα» σε συνάρτηση με τη θεατρικότητα και με τη θεαματικότητα.

Εν κατακλείδει, μια εξαιρετική έκδοση, χρηστική και πολύτιμη για τους φοιτητές της γαλλικής φιλολογίας, της θεατρολογίας, τους μελετητές των κλασικών γραμμάτων, τους θεωρητικούς επιστήμονες, τους σκηνοθέτες και τους ηθοποιούς αλλά και κάθε θεατρόφιλο αναγνώστη.

* Ο ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ-ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, κριτικός και μεταφραστής θεάτρου.

 Στην κεντρική εικόνα η Helen Mirren, από την παράσταση Φαίδρα του Ρακίνα, η οποία παρουσιάστηκε το 2009 στο National Theater. 


altΦαίδρα
Ρακίνας
Μτφρ. Στρατής Πασχάλης
Σοκόλη 2017
Σελ. 112, τιμή εκδότη €12,70

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ RACINE

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η αδικία του θανάτου και το τραγούδισμά του

Η αδικία του θανάτου και το τραγούδισμά του

Για το βιβλίο του Guy (Michel) Saunier «Αδικία - Το κακό και το άδικο στο ελληνικό δημοτικό τραγούδι» (μτφρ. Τίνα Τσιάτσικα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης) και του Κρίστοφερ Κινγκ «Ηπειρώτικο μοιρολόι - Οδοιπορικό στην αρχαιότερη ζωντανή δημώδη μουσική της Ευρώπης» (μτφρ. Αριστείδης...

Γιαν Κοτ, ένας σύγχρονός μας

Γιαν Κοτ, ένας σύγχρονός μας

Για το δοκίμιο του Jan Kott «Θεοφαγία» (μτφρ. Αγγέλα Βερυκοκάκη-Αρτέμη, πρόλογος - αναθεώρηση μτφρ.: Γιάννης Λειβαδάς, εκδ. Εξάντας).

Του Νίκου Ξένιου

Κυκλοφορεί και πάλι από τις...

Δημιουργική Γραφή και Λογοτεχνία

Δημιουργική Γραφή και Λογοτεχνία

Για το βιβλίο του Γιώργου Παναγιωτίδη «Δημιουργική Γραφή και Λογοτεχνία – Επίμετρο στο “Ίσος Ιησούς”» (εκδ. Γαβριηλίδης). 

Του Δημήτρη Χριστόπουλου

Ο...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Τέχνη κι εξιλέωση στη σκιά της Ιστορίας

Τέχνη κι εξιλέωση στη σκιά της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα «Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές» (εκδ. Ψυχογιός).

Του Κώστα Δρουγαλά

Το έκτο βιβλίο της Τέσυς Μπάιλα είναι ένα μυθισ...

Στον Νίκο Χρυσό το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2019

Στον Νίκο Χρυσό το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2019

Στον Νίκο Χρυσό και το μυθιστόρημά του «Καινούργια μέρα» (Καστανιώτης, 2018) δόθηκε το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Union Prize for Literature) 2019, ανακοίνωσαν ο υπουργός Πολιτισμού και Εθνικής Ταυτότητας της Ρουμανίας κ. Βαλέρ-...

Μαξ Βέμπερ: «Η πολιτική ως κάλεσμα και επάγγελμα»

Μαξ Βέμπερ: «Η πολιτική ως κάλεσμα και επάγγελμα»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαξ Βέμπερ «Η πολιτική ως κάλεσμα και επάγγελμα» (μτφρ. Κώστας Κουτσουρέλης), που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Δώμα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube