x
Διαφήμιση

17 Σεπτεμβριου 2019

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:10:09:18 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ Σμιλεύοντας τον χώρο

Σμιλεύοντας τον χώρο

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα της Έφης Σαπουνά-Σακελλαράκη «Όταν μίλησε ο χρόνος» (εκδ. Ίκαρος).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Για την καλώς πληροφορημένη κοινωνικο-πολιτισμική αγορά η Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη αντιπροσωπεύει μέλος της ευρείας όσο και πολύμορφης κοινότητας των αρχαιολόγων, με τη συνακόλουθη πολυετή ανασκαφική, ερευνητική, συγγραφική δραστηριότητα.

Τώρα, με το εκτενέστατο και ιδιαιτέρως υψηλής πληροφορητικότητας βιβλίο της υπό τον παραστατικό τίτλο Όταν μίλησε ο χρόνος, η Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη αποδεικνύει ότι παράλληλα με τα εξειδικευμένα επιστημονικά κείμενά της, έχει την άνεση να προτείνει μια ενδιαφέρουσα παραδειγματική εφαρμογή σε ό,τι αφορά τη δημιουργική αφήγηση του πραγματικού με βάση τη βιωματική πρόσληψη της εξωτερικής, αντικειμενικής πραγματικότητας.

Η πρόσληψη των δεδομένων στην πολυεπίπεδη τακτοποίηση της θεματικής του βιβλίου, που συμπληρώνεται με φωτογραφικό υλικό και με σημειώσεις, εξασφαλίζει δυνατότητα/ευκαιρία για μια επίσκεψη σε έναν γοητευτικό κόσμο, ο οποίος ανταποκρίνεται σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων.

Μια πρώτη επαφή με την επιφάνεια του κειμένου στο βιβλίο παρέχει αυτονοήτως αναμενόμενες (και με ιδιαίτερη κομψότητα διατυπωμένες) πληροφορίες με περιεχόμενο βιογραφικό (όπου μεταξύ άλλων κυριαρχούν δύο υπέροχοι άνθρωποι: ο Μιλτιάδης Σαπουνάς και η Πολυτίμη Μπάκα-Σαπουνά, ο επιφανής αρχαιολόγος Γιάννης Σακελλαράκης, αλλά και η σημαντική προσωπικότητα του χώρου της πολιτικής Μιλτιάδης Πορφυρογένης) και γενικότερα πραγματολογικό (π.χ. ζητήματα σχετικά με «συντεχνιακές» διελκυστίνδες στον χώρο της αρχαιολογίας όπως αυτή καλλιεργείται, σε συνάρτηση με κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες).

Η πρόσληψη όμως των δεδομένων στην πολυεπίπεδη τακτοποίηση της θεματικής του βιβλίου, που συμπληρώνεται με φωτογραφικό υλικό και με σημειώσεις, εξασφαλίζει δυνατότητα/ευκαιρία για μια επίσκεψη σε έναν γοητευτικό κόσμο, ο οποίος ανταποκρίνεται σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων από την πλευρά των λιγότερο εν προκειμένω ειδικών αλλά πάντως με γενικότερη ενημέρωση αναγνωστών.

Βιωματικός, πλήρης συναισθήματος, παραστατικός, ενίοτε αφοριστικός, ρέων αφηγηματικός λόγος, ενισχυμένος με τη ρητορική της άμεσης προφορικής επικοινωνίας και με στοιχεία από την τεχνική της δημιουργικής γραφής λειτουργεί ως όχημα προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς αποτυπώνει τη σύνθετη σκέψη της Έφης Σαπουνά-Σακελλαράκη, η οποία δεν περιορίζεται σε στενά θεματικά όρια αλλά με παρρησία προσεγγίζει τόσο το βάθος όσο και τον ευρύτερο ορίζοντα των πραγμάτων.

Με αυτές τις προϋποθέσεις, στον κειμενικό κόσμο του βιβλίου αναγνωρίζουμε ως κυρίαρχο δομικό στοιχείο μια πλούσια πινακοθήκη γραμματικών εικόνων που αποδίδουν πλείστες λεπτομέρειες ποικίλων προσωπογραφιών. Οι προσωπογραφίες, με φόντο όπου αποτυπώνεται υλικό από τοπία της εξωτερικής (φυσικής, αστικής, κοινωνικής) και πρωτίστως της εσωτερικής/υποκειμενικής πραγματικότητας (συμπεριλαμβανομένων των διαπροσωπικών σχέσεων) σύμφωνα με την κριτική αντίληψη της Έφης Σαπουνά-Σακελλαράκη, αποτελούν βασικούς διαύλους για την προσέγγιση των σημαινομένων.

Μέσα στον πυκνό «συνωστισμό» λαμπερών παραγόντων του επιστημονικού, πολιτισμικού, κοινωνικού, πολιτικού, αλλά και οικονομικού γίγνεσθαι στην Ελλάδα και διεθνώς, που με φευγαλέες ή μονιμότερες παρουσίες λειτουργούν πολλαπλώς ως τροχιοδείκτες για την ελεύθερη περιήγησή μας στον κόσμο του βιβλίου, συναντούμε κατά τις εσωτερικές διαδρομές μας προσωπικότητες με ιδιαίτερο σημασιολογικό και αισθητικό αντίκρισμα (ανάλογα με τις γνωστικές και τις βιωματικές αποσκευές καθενός αναγνώστη), που αποτελούν προσδιοριστικά τεκμήρια για την ποιότητα αυτού του κόσμου, όπως:

Μέσα στον πυκνό “συνωστισμό” λαμπερών παραγόντων του επιστημονικού, πολιτισμικού, κοινωνικού, πολιτικού, αλλά και οικονομικού γίγνεσθαι στην Ελλάδα και διεθνώς, που με φευγαλέες ή μονιμότερες παρουσίες λειτουργούν πολλαπλώς ως τροχιοδείκτες για την ελεύθερη περιήγησή μας στον κόσμο του βιβλίου, συναντούμε κατά τις εσωτερικές διαδρομές μας προσωπικότητες με ιδιαίτερο σημασιολογικό και αισθητικό αντίκρισμα.

Ο καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Σπυρίδων Μαρινάτος και ο πνευματώδης αρχαιολόγος με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Επιγραφική Στέφανος Κουμανούδης, απόγονος του κλασικού φιλολόγου και αρχαιολόγου Στεφάνου Α. Κουμανούδη (1818-1899), ο διαστημικός επιστήμων Σταμάτης Κριμιζής και ο καθηγητής Βιολογίας Φώτης Καφάτος, ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης Άγγελος Δεληβοριάς και η ενετολόγος Χρύσα Μαλτέζου, ο καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας Γρηγόρης Σηφάκης και ο καθηγητής Βυζαντινής Φιλολογίας Νίκος Παναγιωτάκης, ο σκηνοθέτης Δημήτρης Ροντήρης και ο γλύπτης Στέλιος Τριάντης, ο σπουδαίος σύγχρονος συνθέτης Φίλιππος Τσαλαχούρης και ο σολίστ του βιολιού Γιώργος Δεμερτζής, ακόμα: ο ποιητής και θεολόγος Ματθαίος Μουντές, η ζωγράφος και γλύπτρια Νέλλη Ανδρικοπούλου, αλλά και ο Γερμανός αρχαιολόγος Αντρέας Φουρτβένγκλερ, γιος του αρχιμουσικού Βίλχελμ Φουρτβένγκλερ (1886-1954) και εγγονός του αρχαιολόγου Άντολφ Φουρτβένγκλερ (1853-1907).

Παράλληλα, κυρίως για την ευρύτερη (πέραν των ειδικών) κοινότητα των αναγνωστών, εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν ποικίλα πραγματολογικά δεδομένα με ιδιαίτερο θεματικό εκτόπισμα: Τοπόσημα ελληνικά και ξένα με αντικειμενικό και με βιωματικό φορτίο, τα σχετικά με την ταινία Το τελευταίο ψέμα του Μιχάλη Κακογιάννη, το Ιδαίον Άντρον στον Ψηλορείτη και η Ζώμινθος, τα ανασκαφικά ευρήματα στις Αρχάνες και στη θέση Ανεμόσπηλια, το μεγάλο ζήτημα της Ανθρωποθυσίας και οι σχετικές αντιδράσεις στην Ελλάδα και διεθνώς, επίσης: η αρχαιοκαπηλία και τα «παιγνίδια» περί γνησίου και κιβδήλου.

Λεπτομέρειες που συνθέτουν το περιεχόμενο αυτών των δεδομένων, μεταξύ πλείστων άλλων, αποτυπώνουν τον πλούτο του κειμενικού κόσμου της Έφης Σαπουνά-Σακελλαράκη (έστω και αν π.χ. το Ρέκβιεμ του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ ολοκλήρωσε ο Φραντς Ξάβερ Σύσμαϋρ, μαθητής του Μότσαρτ, και όχι ο Αντόνιο Σαλιέρι, ή το «Πανόραμα» της Κατερίνας Χαριτάτου και της Μαριάννας Κορομηλά έχει μείνει στη συλλογική κοινωνικο-πολιτισμική μνήμη ως ένα σχεδόν μυθικό τοπόσημο στην οδό Αλεξάνδρου Σούτζου και όχι στην οδό Μηλιώνη, ενώ με την Καμεράτα συνδέθηκε ο αρχιμουσικός Αλέξανδρος Μυράτ και όχι ο –ηθοποιός–+ Δημήτρης Μυράτ).

Πάντως, με όλες αυτές τις προϋποθέσεις είναι δυνατόν να εκτιμήσουμε το βιβλίο σαν μια ενδιαφέρουσα επιτομή πληροφοριών για πρόσωπα και πράγματα που κυριαρχούν ως φυσικά ή ως άυλα μεγέθη από το δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα στον ελληνικό και στον διεθνή πολιτισμικό (κυρίως, αλλά όχι μόνον) βίο, πράγμα που αποτελεί την προστιθεμένη αξία της έκδοσης.

Ανεξάρτητα από όποια κενά στη σφαιρική πληροφόρηση επί ειδικών (αρχαιολογικών) ζητημάτων προτίθεται να καλύψει το βιβλίο, σύμφωνα με το «Αντί προλόγου» κείμενο της Έφης Σαπουνά-Σακελλαράκη, το σημαντικότερο εντέλει για όσους κυκλοφορούμε συστηματικά στην ευρύτερη αγορά του πολιτισμού είναι το γεγονός ότι εδώ έχουμε μια ωραία ευκαιρία για μια ιδιωτική «ακρόαση» μέσα στη συγχρονία του κειμένου όχι μόνον όσων μεταφέρει η ηχώ του χρόνου, όπως ο τίτλος επιτάσσει, αλλά και όσων εξομολογούμενος αποκαλύπτει ο χώρος, αφού στην προκειμένη περίπτωση (αλλά και γενικότερα στην περίπτωση της δημιουργικής γραφής) ο χώρος αποτελεί βασικό παράγοντα που προσδιορίζει την οικονομία της αφηγηματικής δομής.

Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Δεν είχαμε τακτοποιηθεί από άποψη κατοικίας ακόμα, γιατί περιμέναμε να φύγει από το σπιτάκι του μουσείου ο προηγούμενος επιμελητής, ο Δαβάρας. Έτσι, μέναμε στην Κνωσό, στη βίλα «Αριάδνη», το σπίτι του Έβανς που είχε δοθεί από τους Άγγλους στην Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία. Το πανέμορφο αυτό σπίτι είχε μια περίεργη τύχη. Το βρήκαμε εγκαταλειμμένο, χωρίς φύλακα, με τον ωραία σχεδιασμένο κήπο του γεμάτο χόρτα. Μοναδικό στοιχείο της παλιάς δόξας ο ανδριάντας του Ιούλιου Καίσαρα, απέναντι από τη βεράντα της κεντρικής εισόδου. Στο εσωτερικό, στη θέση των παλιών επίπλων, εκείνοι που είχαν επιμεληθεί τον “ξενώνα” είχαν βάλει άχαρα δανέζικα έπιπλα, σαν φθηνού ξενοδοχείου. Δεν υπήρχε τίποτε που να θυμίζει την παλιά χρήση του χώρου – μια φωτογραφία, ένα έπιπλο εποχής… Η ερημιά της βίλας όταν φτάσαμε το φθινόπωρο εκείνο ήταν τόση, που τα πατήματα της γάτας ακούγονταν σαν βαριά βήματα στην εξωτερική σκάλα, ενώ ταυτόχρονα έφτανε στα αυτιά μας ο θόρυβος των ποντικιών που πηδούσαν από τους φοίνικες στα κεραμίδια. Η διαστολή των ξύλων του σπιτιού είχε προξενήσει κάποια άλλα προβλήματα, όπως το να ανοίγει ξαφνικά η πόρτα της ντουλάπας, κάτι που με άφηνε ξάγρυπνη κάθε νύχτα. “Το φάντασμα του Έβανς!” με πείραζε το πρωί γελώντας ο παλιός συντηρητής του μουσείου, ο Ζαχαρίας Κανάκης, για να διασκεδάσει τους φόβους μου».


altΌταν μίλησε ο χρόνος
Έφη Σαπουνά-Σακελλαράκη
Ίκαρος 2017
Σελ. 640, τιμή εκδότη €16,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΣ ΣΑΠΟΥΝΑ-ΣΑΚΕΛΛΑΡΑΚΗ

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Εγκλωβισμένοι στις ζωές τους

Εγκλωβισμένοι στις ζωές τους

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιλτιάδη Σαλβαρλή «Μικρά δωμάτια πανικού» (εκδ. Μετρονόμος).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Ζωή. Ζωή μου. Φυλα...

«Η ομορφάσχημη»: εκδοχές της μαρτυρίας, της διαταραχής, του τραύματος

«Η ομορφάσχημη»: εκδοχές της μαρτυρίας, της διαταραχής, του τραύματος

Για την έκδοση του βιβλίου του Νίκου Καχτίτση «Η ομορφάσχημη» (επίμετρο: Γιώτα Κριτσέλη, Ηλίας Γιούρης, εκδ. Κίχλη).

Του Θωμά Συμεωνίδη

Μετά την εξαιρετική επανέκδοση το 2012 του...

Αδικημένοι της καθημερινότητας και της Ιστορίας

Αδικημένοι της καθημερινότητας και της Ιστορίας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αγγελικής Σπανού «Απαρατήρητοι» (εκδ. Πόλις) και της Δήμητρας Λουκά «Κόμπο τον κόμπο» (εκδ. Κίχλη), καθώς και για το μυθιστόρημα του Νίκου Σβέρκου «Το στρατόπεδο της σιωπής» (εκδ. Κέδρος).

...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Αυτά είναι τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2018

Αυτά είναι τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2018

Ανακοινώθηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2018 (εκδόσεις 2017), για βιβλία για ενηλίκους όπως και για βιβλία για παιδιά. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης 

...

Εγκλωβισμένοι στις ζωές τους

Εγκλωβισμένοι στις ζωές τους

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιλτιάδη Σαλβαρλή «Μικρά δωμάτια πανικού» (εκδ. Μετρονόμος).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Ζωή. Ζωή μου. Φυλα...

Χανς Γιοάχιμ Λανγκ: «Συμφιλίωση με το παρελθόν δεν μπορεί να υπάρξει»

Χανς Γιοάχιμ Λανγκ: «Συμφιλίωση με το παρελθόν δεν μπορεί να υπάρξει»

Συνέντευξη με τον γερμανό δημοσιογράφο-ερευνητή Hans-Joachim Lang, με αφορμή το βιβλίο του «Οι γυναίκες του μπλοκ 10 - Ιατρικά πειράματα στο Άουσβιτς» (μτφρ. Νίκη Αναστασιάδη-Αϊντενάιερ, πρόλογος: Τζέκυ Μπενμαγιόρ, University Studio Press)

...

Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube