x
Διαφήμιση

2 Ιουνιου 2020

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:00:00:00 GMT +2

Διαφήμιση
ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ Τέχνη κι επιστήμη, σε σημείο βρασμού

Τέχνη κι επιστήμη, σε σημείο βρασμού

E-mail Εκτύπωση

altΓια το μυθιστόρημα του Βασίλειου Φ. Δρόλια Nyos. Η τελετή της αθωότητας (εκδ. Κέδρος), που διαδραματίζεται στην Αφρική. 

Του Γ.Ν. Περαντωνάκη

Τι γυρεύουν οι Έλληνες συγγραφείς στην Αφρική; Τι αναζητούν όχι στη αραβική βόρεια ακτή της που τη γνωρίζουν από την αρχαιότητα, όχι στην Αίγυπτο και το μεσογειακό τόξο, αλλά τι γυρεύουν στη μαύρη Αφρική, που ίσως ποτέ τους δεν την έχουν δει; Τι αναζητεί ο Μ. Καραγάτσης στο Άμρι α μούγκου (1954) ή ο Νίκος Καχτίτσης στον Εξώστη (1965), τι θέλει στην Αφρική ο Ευγένιος Αρανίτσης (1988) και τι ο Βασίλης Αλεξάκης στις Ξένες λέξεις (2003) και τα σάνγκο του; Τι ζητούν, πιο πρόσφατα, ο Μιχάλης Μοδινός αναπλέοντας τον Νείλο ή η Σώτη Τριανταφύλλου στην αγγλοκρατούμενη Κένυα; Εξωτισμό, μυστήριο, πολιτισμική ετερότητα, αντιευρωπαϊκά αντανακλαστικά, αθωότητα απέναντι στην επιθετική παγκοσμιοποίηση, αλληλεγγύη για τον Τρίτο κόσμο, τι;

Τι αναζητεί ο Μ. Καραγάτσης στο Άμρι α μούγκου (1954) ή ο Νίκος Καχτίτσης στον Εξώστη (1965), τι θέλει στην Αφρική ο Ευγένιος Αρανίτσης (1988) και τι ο Βασίλης Αλεξάκης στις Ξένες λέξεις (2003) και τα σάνγκο του; Τι ζητούν, πιο πρόσφατα, ο Μιχάλης Μοδινός αναπλέοντας τον Νείλο ή η Σώτη Τριανταφύλλου στην αγγλοκρατούμενη Κένυα;

Τι ζητά αντίστοιχα ο Βασίλειος Δρόλιας που στέλνει τον ήρωά του να μείνει και να πεθάνει στην άγρια Αφρική, που είναι συνάμα και επικίνδυνη, αλλά όχι για τους συνηθισμένους, στερεότυπους λόγους;

Ο Ρότζερ ζει έναν κατεστραμμένο γάμο με την Άννα, με την οποία τον συνδέει πλέον μόνο η ύπαρξη των παιδιών τους. Διατηρεί λοιπόν μια εξωσυζική σχέση με την επίσης παντρεμένη Τζέσικα, σχέση ωστόσο που έχει τελματώσει. Και τότε παρουσιάζεται μια ευκαιρία: να πάει, ως υδροβιολόγος που είναι, στο Καμερούν, όπου το 1986 η λίμνη Nyos σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους, απευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα που έκρυβε στα βαθύτερα στρώματά της. Η ευκαιρία για τον Ρότζερ είναι διπλή: από τη μία να δουλέψει ενεργά για την εξακρίβωση της κατάστασης της πανίδας και της χλωρίδας στη λίμνη, και από την άλλη να ξεφύγει από τον κλοιό μιας στάσιμης ζωής. Οι επιστολές που γράφει στην Τζέσικα είναι ο συνεκτικός δεσμός μεταξύ της αφρικάνικης περιπέτειας και της ζωής που άφησε πίσω.

Όπως προείπα, το μυθιστόρημα διαρθρώνεται σε δύο, ουσιαστικά σε τρία, εναλλασσόμενα πεδία: η επιστημονική έρευνα και η ζωή στη λίμνη Nyos, οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες της Τζέσικα, που ετοιμάζει το Mini, Big Bang, ένα πρότζεκτ με επαναχρησιμοποιημένα υλικά που συνθέτουν τη Μεγάλη Έκρηξη, και τέλος οι επιστολές-σύνδεσμοι. Αφηγηματικά η εναλλαγή είναι πετυχημένη, αφού οι δύο ιστορίες συνδέουν την επιστήμη με την τέχνη αλλά και τις δύο παράλληλες ζωές μεταξύ τους. Αυτό που περαιτέρω περιμένει ο αναγνώστης είναι να δει πώς οι δύο αυτές πορείες θα οδηγηθούν σε ένα κοινό σημείο βρασμού.

alt

Τελικά, πώς ο σύγχρονος άνθρωπος ξεπερνά τα αδιέξοδά του; Αυτή είναι μια καλή ερώτηση που θέτει το βιβλίο και επιχειρεί να δώσει μερικές ενδεικτικές απαντήσεις. Με το ταξίδι και την φυγή σε μια εξωτική χώρα, όπου τίποτα δεν θυμίζει την πολιτισμένη Δύση. Με την επιστήμη και το ολοκληρωτικό δόσιμο σε μια έρευνα που δίνει κίνητρα και στόχους. Με την τέχνη που μετουσιώνει το φθαρτό σε άφθαρτο, το υλικό σε άυλο, το ποσοτικό σε ποιοτικό κι έτσι εξασφαλίζει ένα είδος αθανασίας. Η τοξικότητα της ζωής θεραπεύεται με ένα είδος απαέρωσης που αποβάλλει ό,τι νοσηρό υπάρχει.

Η παγκοσμιοποίηση έρχεται να επιβάλλει με οικονομικούς όρους μια νέα αποικιοκρατία και επιχειρεί να ισοπεδώσει ταυτότητες στο όνομα της ανθρώπινης προόδου.

Κι εκεί έρχεται η διασταύρωση όλων των παραπάνω στο σημείο που αφορά την παγκοσμιοποίηση. Όπως το Big Bang δημιούργησε ένα είδος εντροπίας, που απομάκρυνε τους πλανήτες και τους γαλαξίες μεταξύ τους, έτσι και η ανάγκη δεν είναι η ομοιογένεια κι η σύγκλιση σε ένα κέντρο, αλλά η αποσυσπείρωση προς πολλά αυθεντικά είδη ζωής. Η παγκοσμιοποίηση έρχεται να επιβάλλει με οικονομικούς όρους μια νέα αποικιοκρατία και επιχειρεί να ισοπεδώσει ταυτότητες στο όνομα της ανθρώπινης προόδου.

Ο ντόπιος Σαγιάπ πείθει τον Ρότζερ ότι το παιχνίδι στο οποίο είναι ακούσια μπλεγμένος δεν είναι αυτή καθεαυτή η λίμνη Nyos, αλλά η διάθεση των Δυτικών να μελετήσουν την περίπτωση, ώστε να προστατευθούν οι ίδιοι από ανάλογα προβλήματα όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Έτσι ο υδροβιολόγος αποφασίζει να εγκαταλείψει την εταιρία και να μείνει εκεί ως εθελοντής ερευνητής, ειδικά όταν οι υπεύθυνοι που τον έστειλαν στην Αφρική δεν έμειναν ικανοποιημένοι με τα συμπεράσματα που εξήγε. Το Δυτικό κεφάλαιο επιθυμεί συγκεκριμένες κατευθύνσεις στην αντιμετώπιση του Τρίτου κόσμου κι η επιστημονική κοινότητα συχνά πέφτει έρμαιο στα χέρια εξωγενών παραγόντων, που δεν τους επιτρέπουν ανεξάρτητη έρευνα.

Είδα μια στρωτή καλογραμμένη αφήγηση, που ξέρει να περπατά, ξέρει να προχωράει, χωρίς ασάφειες και θολά σημεία.

Είδα μια στρωτή καλογραμμένη αφήγηση, που ξέρει να περπατά, ξέρει να προχωράει, χωρίς ασάφειες και θολά σημεία, χωρίς πειραματισμούς και μεταμοντέρνες χειροπέδες, χωρίς τον πλατειασμό, τη συσσώρευση ιδεών και λεπτομερειών. Είδα με ανακούφιση μια ιστορία την οποία ο συγγραφέας ξέρει να αναπτύσσει σε δύο παράλληλες αφηγήσεις, που διασταυρώνονται και επεκτείνονται με μια σειρά από γράμματα μεταξύ των δύο πρωταγωνιστών. Βρήκα ωριμότητα στη γραφή, αλλά και ένα πλάνο, ένα σχέδιο δράσης που καταξιώνει τη σύλληψη και την οδηγεί σε ένα συγκεκριμένο τέλος, κι ένα συγκεκριμένο, όσο και καλά απλωμένο μέσα στο λογοτεχνικό κείμενο, μήνυμα.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altNyos
Η τελετή της αθωότητας
Βασίλειος Φ. Δρόλιας
Κέδρος 2016
Σελ. 248, τιμή εκδότη €12,50

alt

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Όταν η πανδημία από «ξένη» έγινε δική μας

Όταν η πανδημία από «ξένη» έγινε δική μας

Για το αφήγημα του Εμμανουήλ Λυκούδη «Η ξένη του 1854» (Εισαγωγή: Σπύρος Τσακνιάς, εκδ. Πατάκη).

Του Διονύση Μαρίνου

Κοιτώντας τη σφαίρα του μέλλοντος κ...

Ιστορίες για «χαμένες ομπρέλες», «καπέλα» και άλλα πλάσματα

Ιστορίες για «χαμένες ομπρέλες», «καπέλα» και άλλα πλάσματα

Για τη συλλογή μικροδιηγημάτων του Κώστα Σιαφάκα «Αντανάκλαση» (εκδ. Σμίλη).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Στη συλλογή Αντανάκλαση του Κώστα Σιαφάκα, όπου τα πεζά έχουν συνήθως...

Ο επίμονος ωρολογοποιός και το παιχνίδι με τον χρόνο

Ο επίμονος ωρολογοποιός και το παιχνίδι με τον χρόνο

Για το μυθιστόρημα του Άκη Καπέτα «Ωρολογοποιός» (εκδ. Βακχικόν).

Της Διώνης Δημητριάδου

Μια βουτιά στα βαθιά επιχειρεί ο Άκης Καπέτας στην πρώτη το...

Διαφήμιση
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
Ορφέας σπαρασσόμενος

Ορφέας σπαρασσόμενος

Της Άρτεμης Γρίβα

Ω εσείς τρισκατάρατοι Πλούτωνα και Περσεφόνη, που σκαρφιστήκατε την καταδίκη μου! Ωιμέ, ο βαριόμοιρος εγώ! Μαύρη η ώρα που γύρισα και σε κοίταξα, Ευρυδίκη, εκείνο το ηλιόλουστο απόγευμα μπροστά στην πύλη...
Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2019

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2019

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ανακοίνωσε τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας 2019 (για τις εκδόσεις 2018). Τα Βραβεία απονέμονται στους: Μάρω Δούκα (Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων), Γιώργο Παπαδάκη, Δημήτρη Κανελλόπουλο, Δήμητρα Κολλιάκου, Χάρη Βλαβιανό, Βαγγέλη Χ...

Δέσποινα Καϊτατζή-Χουλιούμη: «Ο τόπος μέσα μας»

Δέσποινα Καϊτατζή-Χουλιούμη: «Ο τόπος μέσα μας»

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από το βιβλίο της Δέσποινας Καϊτατζή-Χουλιούμη «Ο τόπος μέσα μας», που κυκλοφορεί στις 5 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...
Διαφήμιση

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

 

Ποια θεματική θα θέλατε να διαβάζετε συχνότερα;





ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΚΙ ΕΔΩ

 

Network Social  RSS Facebook Twitter Youtube