«Αν μου δίναν τις πίκρες τους όλοι...»

Οι στίχοι του βιβλίου αυτού είχαν γραφτεί για να μελοποιηθούν από τον Μάνο Χατζιδάκι το 1982. Ήταν οι «Διφωνίες», που, όπως γράφει η ίδια η Αγαθή Δημητρούκα στο επίμετρο του βιβλίου, «μουσικά δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Οι στίχοι τους, όμως, ποιητικοί και με πολλές εικόνες, δίνουν αφορμή για την εικαστική ανάγνωσή τους».

Οι στίχοι του βιβλίου αυτού είχαν γραφτεί για να μελοποιηθούν από τον Μάνο Χατζιδάκι το 1982.

Ένα εικονοβιβλίο-έκπληξη είναι το Αν της Αγαθής Δημητρούκα σε εξαιρετική εικονογράφηση του Καταλανού δημοσιογράφου και εικονογράφου Tàssies, μια έκδοση ιδιαίτερα επιμελημένη από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο. Οι στίχοι του βιβλίου αυτού είχαν γραφτεί για να μελοποιηθούν από τον Μάνο Χατζιδάκι το 1982. Ήταν οι «Διφωνίες», που, όπως γράφει η ίδια η Αγαθή Δημητρούκα στο επίμετρο του βιβλίου, «μουσικά δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Οι στίχοι τους, όμως, ποιητικοί και με πολλές εικόνες, δίνουν αφορμή για την εικαστική ανάγνωσή τους». Με κύριο χαρακτηριστικό τον υπερρεαλιστικό χαρακτήρα τους, που τροφοδοτεί τη φαντασία μέσα από την όσμωση εννοιών λογικά απομακρυσμένων μεταξύ τους και που οδηγεί τον αναγνώστη μικρό ή μεγάλο στην απόλαυση ανοίκειων εικόνων, η Αγαθή Δημητρούκα απαντά στις υποθέσεις που η ίδια θέτει με στίχους που οδηγούν τον αναγνώστη να σκεφτεί, να θαυμάσει και ενδεχομένως να αποδεχτεί, αν συμφωνεί, στάσεις ή ιδανικά ζωής.

Οι τρεις ποιητικές ιστορίες εξαρτώνται από τρεις υποθέσεις που εμπεριέχουν όλες το ρήμα δίνω (αν μου δίναν), προσδιορίζοντας διαφορετικό, κάθε φορά, στόχο που εκτείνεται από την προσωπική πορεία (Το δρόμο μου να βρω), ως τη συγκρότηση των πόλεων (και μου λέγαν να χτίσω μια πόλη) και τα παγκόσμια ιδανικά (και μου λέγαν τον κόσμο να ντύσω). Η επανάληψη των λέξεων προσδίδει μουσικότητα στο στίχο και εγγράφει με έντεχνο τρόπο τις διαφορές των υποθέσεων. Το τέλος των αφηγήσεων είναι ανοικτό, παρωθώντας τη φαντασία του αναγνώστη να δημιουργήσει τα δικά του «αν» που μπορούν να του προσφέρουν πολλά.

Τα παιχνίδια του «αν» και του «όταν», συνηθισμένα στους κύκλους των υπερρεαλιστών, Ελλήνων και ξένων, άνοιγαν νέους δρόμους στη σκέψη, καθώς οι απαντήσεις τους, αγνοούσαν το περιεχόμενο της υπόθεσης. Το «Αν» της Αγαθής Δημητρούκα ξαφνιάζει το παιδί αναγνώστη, του γεννά την περιέργεια για το τι θα «συμβεί», ενώ παράλληλα διευρύνει τους ορίζοντές του, πηγαίνοντάς το πέρα από το αναμενόμενο. Η συνύπαρξη αντιθέτων συναισθημάτων και καταστάσεων συμβάλλει στην ανάπτυξη της δημιουργικής φαντασίας του, ενώ ανάλογα με την ωριμότητα και την ηλικία του μπορεί να το προβληματίσει και να το κάνει να σκεφτεί για πράγματα που συμβαίνουν γύρω του.

Η ποιητική γραφή με τον έμμετρο στίχο και τη φανερή ή κρυφή εσωτερική αρμονία δημιουργεί ένα ευχάριστο συναίσθημα στον μικρό αναγνώστη. Ωστόσο, το βιβλίο αυτό δεν μας εκπλήσσει μόνο με τον λόγο του. Είναι η ευφάνταστη, αποκαλυπτική ανάγνωση του κειμένου από τον Tàssies που προσφέρει όχι μόνο την εικαστική απόλαυση αλλά τις πολλαπλές αναγνώσεις του κειμένου. Τα χρώματα, οι στάσεις των προσώπων ή των άλλων όντων των ποιημάτων αποδίδουν την κίνηση των λέξεων, την πολυσημία τους και αναδεικνύουν τη μυθοπλαστική ηρωίδα αποτυπώνοντας τα συναισθήματά της.

Είναι ένα υποδειγματικό εικονοβιβλίο, σπάνιο για την ελληνική βιβλιοπαραγωγή του είδους αυτού.

* Η ΆΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ-ΓΚΙΒΑΛΟΥ είναι Ομότιμη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών.

 ** Στην κεντρική εικόνα, η Αγαθή Δημητρούκα με τους Γιώργο Χατζιδάκι, Νίκο Γκάτσο και Μάνο Χατζιδάκι. 

Αν

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΑΓΑΘΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΚΑ