του Φοίβου Καρζή
Οι νέοι πρωθυπουργοί δεν έχουν συνήθως χρόνο για διάβασμα. Διαβάζουν κυρίως εφημερίδες και δημοσκοπήσεις. Στις αγγλικές –που όχι άδικα προτιμά– ο Γιώργος Παπανδρέου θα βρει απειράριθμα άρθρα που προαναγγέλλουν το τέλος του Γκόρντον Μπράουν. Αν κανείς θέλει να τον προστατεύσει, μια άριστη επιλογή θα ήταν το «Over to you, Mr Brown», του Άντονι Γκίντενς (στα ελληνικά «Μετά τον Τρίτο Δρόμο.
Οι νέοι πρωθυπουργοί δεν έχουν συνήθως χρόνο για διάβασμα. Διαβάζουν κυρίως εφημερίδες και δημοσκοπήσεις. Στις αγγλικές –που όχι άδικα προτιμά– ο Γιώργος Παπανδρέου θα βρει απειράριθμα άρθρα που προαναγγέλλουν το τέλος του Γκόρντον Μπράουν. Αν κανείς θέλει να τον προστατεύσει, μια άριστη επιλογή θα ήταν το «Over to you, Mr Brown», του Άντονι Γκίντενς (στα ελληνικά «Μετά τον Τρίτο Δρόμο. "Η σειρά σας, κύριε Μπράουν"», μτφρ. Αριστοτελία Πελώνη, Πόλις). Ο Γκίντενς είναι φυσικά ο θεωρητικός του πιο πετυχημένου –εκλογικά τουλάχιστον– μοντέλου κεντροαριστερής διακυβέρνησης, του «Τρίτου Δρόμου» των Βρετανών Εργατικών, που τους έφερε στην εξουσία, στην οποία παραμένουν από το 1997 (και για λίγους μήνες ακόμη). Εκτός όμως από τη «βίβλο» του μπλερισμού («The Third Way. The Renewal of Social Democracy». Cambridge, Polity, 1998, και στα ελληνικά «Ο Τρίτος Δρόμος», μτφρ. Ανδρέας Τάκη, Πόλις), ο Γκίντενς έχει προτείνει και κάτι λιγότερο γνωστό, αλλά ίσως πιο άμεσα αξιοποιήσιμο στη σημερινή συγκυρία: έναν «οδικό χάρτη», όπως θα το έλεγαν στη διπλωματική ορολογία, για τη μετάβαση στη μετα-μπλερική εποχή. Γραμμένο πριν από την κρίση, το βιβλίο σήμερα μοιάζει κάπως παρωχημένο για τη Βρετανία. Αντίθετα, δείχνει παράδοξα φρέσκο και επίκαιρο για την Ελλάδα. Η βασική του πρόταση είναι αυτό που ονομάζει «Συμβόλαιο με το μέλλον». Από το πλήθος των θέσεων του Γκίντενς δύο έχουν ιδιαίτερη αξία σε σχέση με όσα κυριάρχησαν στην προεκλογική περίοδο. Πρώτη, η πολιτική επανανομιμοποίηση της φορολογίας: «Η χαμηλή φορολογία είναι απαραίτητη, λένε, αν η χώρα θέλει να αποκτήσει δυναμισμό στον τομέα της οικονομίας. Τα στοιχεία δεν στηρίζουν αυτή την άποψη» (σ. 117-118). Και δεύτερη, η μεταφορά της σχέσης των ψηφοφόρων με το κόμμα από τη γενική ιδεολογική αναφορά στην άσκηση συγκεκριμένης πολιτικής προσαρμοσμένης στις ανάγκες της συγκυρίας. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Γκίντενς, «οι Εργατικοί πρέπει να εμφανιστούν ως κόμμα ουσίας». Όχι μόνον οι Εργατικοί. Η ελληνική έκδοση προλογίζεται από τον Πάνο Μπεγλίτη, που συνδέει το βιβλίο με τις γενικότερες εξελίξεις στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία έως τα τέλη του 2008 και επιπλέον εκτιμά ότι η πορεία της Ευρώπης θα επικαθοριστεί από τις συνέπειες της εκλογής Ομπάμα.
Φοίβος Καρζής
