του Φοίβου Καρζή
Ο Νοέμβρης επιβάλλει τη δική του ατζέντα: σκόρπια φύλλα από μπακαλοτέφτερα που πρέπει να συρραφούν σε προϋπολογισμό. Η αναδρομική διαπίστωση του κόστους μιας πενταετούς, τουλάχιστον, ανεμελιάς φέρνει στην επικαιρότητα όσα γράφονταν αυτά τα χρόνια για το αδιέξοδο που ερχόταν – και περνούσαν απαρατήρητα μέσα στον θόρυβο του δημοσιονομικού πάρτι.
Σήμερα, που ο τοίχος είναι ακριβώς μπροστά μας, έχει μια σημασία να δούμε εάν υπάρχει κάποια καταγεγραμμένη πρόταση για το πώς μπορούμε (τουλάχιστον να επιχειρήσουμε) να τον περάσουμε. >Η συνεκτικότερη απάντηση που γνωρίζω σε αυτά τα ερωτήματα έχει τίτλο «Η ελληνική οικονομία μετά την κρίση: Αναζητώντας ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο» και είναι μια μελέτη του Γιάννη Στουρνάρα και της Μαρίας Αλμπάνη (ΙΟΒΕ, Αθήνα 2008). Η κεντρική ιδέα είναι σήμερα, ενάμιση χρόνο μετά την έκδοση της μελέτης, το βασικό πολιτικό αίτημα στη χώρα. Η συνειδητοποίηση δηλαδή ότι το αναπτυξιακό πρότυπο που ξεκίνησε από την εκβιομηχάνιση της δεκαετίας του ’60 –και με τις μεταλλάξεις που επέβαλαν οι συγκυρίες εξακολουθεί σε γενικές γραμμές να κυριαρχεί στη χώρα– έχει εξαντλήσει, με την τελευταία ώθηση που οδήγησε στην ΟΝΕ, την προωθητική του δύναμη. Και, επομένως, η απόφαση για τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο – προφανώς με προσαρμογή ενός προτύπου που έχει ήδη δοκιμαστεί με επιτυχία αλλού. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι (έναντι του κεντροευρωπαϊκού ή του αγγλοσαξονικού) «το σκανδιναβικό οικονομικο-κοινωνικό υπόδειγμα διαθέτει ορισμένα χαρακτηριστικά που ταιριάζουν στις ελληνικές αξίες» (σ. 35) – αποφεύγοντας έτσι ένα συνηθισμένο ατόπημα, την υποτίμηση δηλαδή της επιρροής του αξιακού πλέγματος μιας κοινωνίας στην εφαρμογή πολιτικών. Στις επόμενες από τις 177 σελίδες αναλύεται τι ακριβώς σημαίνει αυτό που ο Γ. Παπανδρέου αποκαλεί μετατροπή της Ελλάδας σε «Δανία του Νότου», με έμφαση στα ιδιάζοντα προβλήματα της χώρας, όπως το υψηλό δημόσιο χρέος. Η πρόταση που παρουσιάζεται δίνει έμφαση στην αλλαγή του κρατικού μηχανισμού και στην παιδεία ως συντελεστή του παραγόμενου εθνικού προϊόντος και δεν απέχει από τις προτεραιότητες της σημερινής κυβέρνησης – αν εξαιρέσει κανείς ότι δεν δίνει ιδιαίτερο βάρος στα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη λεγόμενη «πράσινη ανάπτυξη».
Φοίβος Καρζής
