Book Press

της Αμάντας Μιχαλοπούλου

Κοιτάζω και ξανακοιτάζω τη μικρή Σώτη στο εξώφυλλο του συναρπαστικού βιβλίου της «Ο χρόνος πάλι» (εκδ. Πατάκη). Το καλύτερό της; Το καλύτερο της χρονιάς; Έχει νόημα να μιλάμε για βιβλία με όρους τοπ-τεν; Δεν θα γράψω ευθέως για το βιβλίο της Σώτης Τριανταφύλλου. (Απλώς, μερικά από τα πράγματα που έμαθα παρεισφρέουν εδώ κι εκεί.

Απλώς, σας προτρέπω να κλειστείτε σπίτι ένα Σαββατοκύριακο και να το διαβάσετε, για να νιώσετε καλύτεροι άνθρωποι.) Θα γράψω μόνο για το φωτογραφικό της πορτρέτο, στο μπαρόκ σαλόνι της μαμάς της, όταν η Σώτη ήταν τριών και φορούσε τούλινη στολή μπαλαρίνας. Η μελαγχολική γλυκύτητά της τα λέει όλα: «Οι γονείς μας δεν νοιάζονταν τόσο για την ευτυχία μας, όσο για την υπόληψή μας» γράφει, περιγράφοντας τα παιδικά της χρόνια με ήσυχη οργή. t Αναρωτιέμαι φυσικά αν κάνουμε το ίδιο λάθος κι εμείς – χθεσινά παιδιά, σημερινοί γονείς. Στην κόρη μου διαβάζω αυτό τον καιρό ένα παλιό βιβλίο της βιβλιοθήκης μου, το παλιότερο ίσως. Τον «Μεγάλο περίπατο του Πέτρου» της Άλκης Ζέη (εκδ. Κέδρος). Ένα μυθιστόρημα που εμένα τουλάχιστον με τράβηξε με δύναμη έξω από τον εαυτό μου όταν ήμουν εννιά χρονών. Μα τι κάνω; Γιατί το διαβάζω σε μια επτάχρονη κάθε βράδυ, αντί για «καληνύχτα»; Για την ευτυχία της ή για τη μελλοντική αναγνωστική της υπόληψη; t Ζητάει να μάθει τι σημαίνει Κομμαντατούρα, συμμαχικά στρατεύματα, «μολών λαβέ» και γιατί ο Γιαούρτερ, ο Γερμανός της Λέλας, μαστιγώνει τον σκύλο. Έχουμε μεγάλες παύσεις στην ανάγνωση. Μια λέξη οδηγεί σε μια ιστορία και μερικές φορές, όταν τα πράγματα δυσκολεύουν («μαμά, γιατί μένουμε στο Βερολίνο, αφού οι Γερμανοί έκαναν τέτοια πράγματα στους Έλληνες;»), χαμογελάω κουρασμένα, με «μια θλίψη ελληνική, χαρακτηριστική των μετοίκων» όπως γράφει κάπου η Σώτη. tΣυνήθως θυμώνω με τα σημερινά παιδικά βιβλία, που έχουν έτοιμο εκπαιδευτικό παράρτημα με λεξιλόγιο και εξηγήσεις. Αλλά κάποια βράδια θα ήθελα να έρθει η νεράιδα του εκπαιδευτικού παραρτήματος και να με σώσει. Πλησιάζουν Χριστούγεννα κι οι ερωτήσεις πληθαίνουν: «Γιατί ακόμη κι ο Χριστός θα πεθάνει; Μήπως ο παππούς του Τρίσταν πολέμησε με τον παππού μου; Σίγουρα υπάρχει ο Αϊ-Βασίλης;» Σ’ αυτό το τελευταίο ερώτημα με σώζει ακόμη η φράση από τον Πίτερ Παν: «Κάθε φορά που ένα παιδί λέει ‘‘δεν πιστεύω στις νεράιδες’’, μια νεράιδα πέφτει και πεθαίνει». t Μόλις τελειώσουμε τον «Περίπατο», λέω ν’ αρχίσουμε την «Τελευταία μαύρη γάτα» του Τριβιζά (εκδ. Ελληνικά Γράμματα). Νομίζω ότι θα της αρέσει αυτή η παραβολή για τις προλήψεις, την κακοδαιμονία και τον ρατσισμό. Θα της αρέσουν τα λεκτικά παιχνίδια (γαταζητούνται, αγατάδεχτο ύφος, γατάθλιψη). Και το ειδύλλιο του ήρωα μαύρου γάτου με την Γκρατσιέλα, που τελικά τον εγκαταλείπει για έναν γάτο ράτσας, τον ωραίο Ρασμίνο. t Η εγκατάλειψη του γάτου μού θυμίζει ξαφνικά ένα άλλο απελπισμένο ειδύλλιο. Πάω και το ξετρυπώνω στη βιβλιοθήκη. Είναι ο «Αϊστράτηγος» του Θανάση Βαλτινού (από τον «Εθισμό στη νικοτίνη», εκδ.Μεταίχμιο). Στο υστερόγραφο του διηγήματος μαθαίνουμε πως «την κοπέλα που ο Στρατηγός αγαπούσε, ξαφνικά κι ανερώτητα, όπως γινόταν συχνά εκείνη την εποχή, αποφάσισαν οι δικοί της να τη δώσουν σε άλλο». Έτσι, ξαφνικά και ανερώτητα, περνάω κι εγώ στον κόσμο των ενηλίκων. Χαίρομαι που μεγαλώσαμε επιτέλους και που κανείς δεν φοράει ούτε στη Σώτη ούτε σε μένα, με το έτσι θέλω, στολές μπαλέτου. Χαίρομαι που φέτος, αντί για «καλά Χριστούγεννα», μπορώ να ευχηθώ «Κογιανισκάτσι» – στη γλώσσα των Hopi, γράφει κάπου η Τριανταφύλλου, σημαίνει «τυρβώδης ζωή». Κογιανισκάτσι σε όλους, Κογιανισκάτσι!

Αμάντα Μιχαλοπούλου