Του Κώστα Κατσουλάρη
Πάνω από ενάμιση αιώνας έχει περάσει απ’ όταν γαλλικό δικαστήριο καταδίκασε τον Σαρλ Μπωντλαίρ σε χρηματικό πρόστιμο 300 φράγκων για προσβολή της δημοσίας αιδούς, εξαιτίας ορισμένων «τολμηρών» ποιημάτων του που περιλαμβάνονταν στην περίφημη πλέον συλλογή «Τα άνθη του κακού». Ο ίδιος ο ποιητής απάντησε στους δικαστές του
με ένα ωραιότατα σαρκαστικό ποίημα, που έβαλε αντί προλόγου στην έκδοση που ακολούθησε, με τον τίτλο «Επιγραφή σ’ ένα βιβλίο καταδικασμένο»:
«Ειρηνικέ αναγνώστη, φυσιολάτρη / αυτό το βέβηλο, πικρό βιβλίο / το λέω της μελαγχολίας μνημείο. / Άνθρωπε του καλού, άσ’ το στην άκρη». (μτφρ. Ερρίκος Σοφράς)
Έκτοτε, η δημόσια αιδώς τείνει να εκλείψει ως συναίσθημα· κανείς δεν φαίνεται πια να αισχύνεται, ή να σοκάρεται. Εμφανίζεται πού και πού, συνήθως μεταμεσονύχτιες ώρες, κι όπως και στα χρόνια του Μπωντλαίρ είναι επιλεκτική: Απεχθάνεται τους ομοφυλόφιλους και την ελευθεριότητα. Πτώματα και ζωντανές εκτελέσεις, παιδιά που κακοποιούνται, σκηνές ωμής βίας που μας σερβίρονται την ώρα του φαγητού, συνήθως περνάνε στο ντούκου. Προβάλλονται κάτω από τον εξαγνιστικό τίτλο «Ειδήσεις».
Κι όμως κάποιοι αγρυπνούν. Μια χούφτα γενναίων Ελλήνων, «άνθρωποι του καλού», που συνήθως κατοικοεδρεύουν και πολιτεύονται στα βόρεια της χώρας, αλλά οι σφριγηλά ελληνοπρεπείς ιδέες τους απαντούν σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της, δεν έχουν καταθέσει τα όπλα. Έτσι, απ’ όλα όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα, που μας έχουν καταστήσει περίγελο ανά την υφήλιο, αλλά κυρίως μπροστά στον καθρέφτη μας, εκείνοι επέλεξαν να ενοχληθούν από την απόφαση να δοθεί φέτος στις εξετάσεις Νεοελληνικής Λογοτεχνίας κείμενο του Γιώργου Ιωάννου με τον «βέβηλο» τίτλο «Στο σπίτι του Κεμάλ».
«Ο Ερντογάν μας υπαγορεύει τώρα και τα θέματα των Εξετάσεων» ήταν ο τίτλος περισπούδαστου άρθρου, με την υπογραφή επαγγελματία «ευαίσθητου» περί τα εθνικά ζητήματα πολιτικού ανδρός.
Για δεύτερη φορά μέσα στον ίδιο χρόνο η Κική Δημουλά μας έκανε περήφανους. Μαζί με το «Ευρωπαϊκό βραβείο λογοτεχνίας» τον Μάρτιο, ήρθε και η έκδοση έργων της στην ποιητική σειρά κύρους των γαλλικών εκδόσεων Gallimard. Κι όσο κι αν αυτό το «μας» ορισμένοι το λοιδορούν («δεν είμαστε όλοι ένα, εργάτες και βιομήχανοι», λένε όσοι ονειρεύονται νέους εμφύλιους διχασμούς) και άλλοι το καπηλεύονται, πρέπει σήμερα να καταφέρουμε να του δώσουμε νέο περιεχόμενο. Να το φορτίσουμε θετικά. Η Ελλάδα που επινόησε η γενιά του ΄30 έχει προ πολλού παραδώσει πνεύμα.
Από τη νέα ποιητική συλλογή της Κικής Δημουλά «Τα εύρετα», που μόλις κυκλοφόρησε από τον Ίκαρο, αντιγράφω ένα απόσπασμα από το ποίημα "Στόχος":
