του Σάκη Σερέφα
Τα προκαταρκτικά
Έχετε σκεφτεί ποτέ πόσο διαρκεί μια στιγμή της ζωής μας; Ε, λοιπόν, το σκέφτηκαν οι καλοί επιστήμονες: προσπάθησαν μάλιστα να τη χρονομετρήσουν εργαστηριακά. Τα κατάφεραν: κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι κάθε στιγμή της ζωής μας διαρκεί τρία ολόκληρα δευτερόλεπτα. Όταν βρισκόμαστε μέσα σε μια κατάσταση, σε μια δράση, σε μια εμπειρία ή σε μια σκέψη, το συνειδητό μέρος του μυαλού μας τη χωρίζει σε φετούλες των τριών δευτερολέπτων. Έτσι απορροφάται το παρόν από το μυαλό μας. Επανάληψη για εμπέδωση: το μυαλό μας ανατροφοδοτείται με τα δεδομένα της ζωής μας ανά τρία δευτερόλεπτα. Η αλληλουχία αυτών των επιμέρους στιγμών μάς προσδίδει την αίσθηση της συνέχειας και της συνοχής του χρόνου και της εμπειρίας μας. Όταν ένα ερέθισμα (ένας ήχος, μια φράση, ένα αιφνίδιο χτύπημα) διαρκεί περισσότερο από τρία δευτερόλεπτα, το συνειδητό μας δεν μπορεί να το συγκρατήσει ως σύνολο, και το τεμαχίζει σε μερίδες των τριών δευτερολέπτων προκειμένου να το καταπιεί ευκολότερα. Παρατηρήθηκε λοιπόν ότι, στην κοινή καθημερινή ομιλία μας, ανά τρία δευτερόλεπτα, κάνουμε, ανεπίγνωστα, παύσεις διάρκειας χιλιοστών του δευτερολέπτου, οι οποίες διακόπτουν τη ροή του λόγου μας, ώστε το μυαλό μας να προλάβει να προγραμματίσει το επόμενο στάδιο της σκέψης μας και της εκφοράς της διά του λόγου.Η τέχνη εφαρμόζει την ίδια τεχνική για να συντονίζεται με τον ανθρώπινο δέκτη. Αποδείχτηκε ότι τα μουσικά θέματα του Μότσαρτ διαρκούν δύο έως τρία δευτερόλεπτα το καθένα. Ακόμη, τα ελληνικά και τα λατινικά εξάμετρα χωρίζονται με σαφή τομή σε δύο ημιστίχια των τριών δευτερολέπτων, ενώ παρόμοια χρονική ενότητα απαντάται στην αγγλική, στη γαλλική, στην ιαπωνική και στην κινεζική μετρική ποίηση. Γίναμε σαφείς; Καταλάβαμε όλοι τι ψιλοβελονιά είναι η κάθε μας στιγμή; Και πόσο σκληρά μοχθεί το σώμα μας για να μας την προσφέρει;
Και τώρα, δράση 90''
Απευθυνθείτε στον εγκέφαλο και στην καρδιά σας και ζητήστε τους να σας συγχωρέσουν για όλες εκείνες τις στιγμές που σπαταλήσατε. Το πρωί, στο ασανσέρ, αποτρέψατε το βλέμμα σας από δυο πένθιμα μάτια που σας κοιτούσαν• προσπεράσατε ένα αδέσποτο σκυλί στο πάρκο... Όταν ξυπνήσατε στη μέση της νύχτας, νιώσατε το μυαλό σας να λειτουργεί με υπερβολική ένταση και, από φόβο για το σκοτάδι και τις σκιές, το βγάλατε από την πρίζα. Τι άλλο προορίζετε για τη χωματερή των στιγμών σας; Νομίζετε ότι υπάρχουν στιγμές για πέταμα;
Κλείστε τα μάτια σας για τρία δευτερόλεπτα και ζήστε συνειδητά τούτη τη στιγμή της ζωής σας. Δεν πρόκειται να σας δοθεί η ευκαιρία να την ξαναζήσετε. Τέλος χρόνου. Αυτό ήταν.
Αμέσως μετά
Τρέξτε στη βιβλιοθήκη και πιάστε στα χέρια σας τον πρώτο τόμο από το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Προυστ, το βιβλίο που ταιριάζει για την περίσταση. Ξαναδιαβάστε τη σκηνή με τις μαντλέν, εκείνα τα βουτήματα που διαστέλλουν την παροντική στιγμή του ήρωα, αφού έχει ασχοληθεί αποκλειστικά μαζί τους επί τρία δευτερόλεπτα, νιώθοντας τη γεύση τους στον ουρανίσκο του. Για μια στιγμή μονάχα.
Σάκης Σερέφας
