Του Κώστα Αγοραστού
Με δεκατρία αστικού περιβάλλοντος διηγήματα, τα οποία συνθέτουν έναν αφηγηματικό κόσμο σκοτεινό και αμφίθυμο, επανέρχεται ο Πάνος Τσίρος. Με διηγήματα, επίσης, μας είχε συστηθεί μερικά χρόνια πριν, και μάλιστα με τον αινιγματικό τίτλο Φέρτε μου το κεφάλι της Μαρίας Κένσορα (εκδ. Γαβριηλίδης).
Στα διηγήματα του Τσίρου όλα μοιάζουν να διέπονται από τους κανόνες της λογικής. Καθημερινοί ήρωες, συμπυκνωμένα βιώματα και καταστάσεις φαινομενικά ασήμαντες αποτελούν ένα οργανικό υλικό, που παραπέμπτει σε κάτι δυσοίωνο. Η γραφή συνεχώς υπονομεύει τις ιστορίες και τους ήρωες προσδίδοντας ειρωνεία και σαρκασμό. Η κανονικότητα ανατρέπεται, η λογική παύει να εξηγεί τα πάντα και αυτό που μένει είναι η ασθμαίνουσα ανάσα των ηρώων.
Σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει να σταθούμε στους ήρωες του Τσίρου. Στην πραγματικότητα όμως, ο συγγραφέας είναι ο μοναδικός ήρωας. Τα βιώματά του, μετουσιωμένα σαφώς, παρουσιάζουν μια ενδιαφέρουσα διασπορά στο χρόνο, με τις ιστορίες να αντλούνται από τα χρόνια του Μεταπτυχιακού, μετέπειτα της εργασίας, της συζυγικής ζωής, της σχέσης με τον πατέρα. Ο τρόπος που όλες αυτές οι ιστορίες είναι τοποθετημένες στο βιβλίο μοιάζει τυχαίος αλλά δεν είναι: Με σπειροειδή διάταξη καταφέρνει να δημιουργήσει έναν κλειστό συγγραφικό κόσμο και να αναδείξει απρόσμενες πτυχές του.
Η ιδεατή σκάλα
Όπως ενδεικτικά αναφέρει ο Τσίρος και στον «Επίλογο» του βιβλίου, επηρεασμένος από τον τρόπο γραφής του Ludwig Wittgenstein στο έργο Tractatus-Logico-Philosophicus, «Για όσα δεν μπορεί να μιλάει κανείς, πρέπει να σωπαίνει. Όλα τα κεφάλαια του βιβλίου πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως σκάλα. Αφού την ανέβουμε πρέπει να την πετάξουμε. Γιατί πάντα άλλο θέλουμε να πούμε από αυτό που γράφουμε τελικά. Αλλά αυτό που θέλουμε να πούμε καθρεφτίζεται μέσα σ’ αυτό που γράφουμε. Αν τελικά δεν γίνεται αυτό, τότε έχουμε απλώς αποτύχει».
Κάποια από τα διηγήματα της συλλογής μοιάζουν να μην αυτονομούνται, καθώς ο λόγος της ένταξής τους στο βιβλίο φαντάζει εκ πρώτοις μετέωρος. Αυτό όμως δεν είναι παρά ένα σκαλοπάτι της "ιδεατής σκάλας" που έχει στο μυαλό του ο συγγραφέας. Κι έτσι, στο τέλος του βιβλίου, όλα τα διηγήματα αποκτούν μια αρραγή και οργανική σχέση μεταξύ τους για να θέσουν το (αναπάντητο) ερώτημα: Δεν είν’ έτσι;
Το βιβλίο είναι το πρώτο της σειράς Διηγήσεις που εγκαινιάζει η Μικρή Άρκτος με σκοπό να φιλοξενήσει κείμενα νέων Ελλήνων διηγηματογράφων.
Δεν είν' έτσι;
Πάνος Τσίρος
Μικρή Άρκτος 2013
Σελ. 91, τιμή € 10,50
